Jeśli ktoś myśli, że problem art. 189e Prawa lotniczego to nisza dotycząca kilku osób pracujących w strefie zastrzeżonej lotniska – to grubo się myli.

To przepis, który zamraża człowieka w czasie.

Może zniszczyć karierę pilota, kontrolera, instruktora, technika/inżyniera, pracownika handlingowego albo kogokolwiek, kto musi mieć dostęp bez eskorty.

A wszystko to bez decyzji administracyjnej, bez uzasadnienia, bez prawa do odwołania, i – co najgorsze – bez związku z prawem unijnym, do którego przepis podobno ma nawiązywać.

W ostatnich tygodniach Komisja Europejska przesłała odpowiedź w sprawie mojej skargi CPLT(2025)00905.

I ta odpowiedź – sama w sobie dość ostrożna – obnażyła coś jeszcze poważniejszego:

❗Z Polski do Komisji płyną informacje, które nie są zgodne ze stanem prawnym ani faktycznym.

Innymi słowy: ktoś „tam gdzieś” w kraju upiększa rzeczywistość tak, aby bronić przepisu, który bronić się nie da.

---

🔍 Jakie informacje są niezgodne z rzeczywistością?

1. „Osoba może odwołać się, składając nowy wniosek” – nie, nie może

ULC powiedział Komisji, że osoba, która nie przeszła sprawdzenia, „może złożyć nowy wniosek”.

Problem?

To nie jest środek odwoławczy. Nie ma go w ustawie.

Nie ma:

• decyzji,

• procedury odwoławczej,

• prawa do uzasadnienia,

• prawa do sądu,

• prawa do bycia wysłuchanym.

Straż Graniczna nie wydaje żadnej decyzji w rozumieniu KPA.

Pracodawca dostaje tylko komunikat: „wynik negatywny”.

Pracownik jest żegnany.

To koniec. Nie ma nic więcej.

A tymczasem do Komisji trafia wersja, że wszystko jest w porządku, bo „można złożyć nowy wniosek”.

2. „Dane wywiadowcze obejmują to, że ktoś ma postępowanie karne” – absolutna nieprawda

Prawo unijne posługuje się pojęciem „intelligence data” (pkt 11.1.3(d) rozp. 2015/1998).

To pojęcie ma znaczenie techniczne:

• dane z wywiadu/kontrwywiadu,

• operacyjne informacje służb,

• analityczne ustalenia o realnych zagrożeniach.

Polski art. 189e tymczasem uznaje za negatywną przesłankę „powzięcie informacji o postępowaniu karnym” wobec kogokolwiek – o cokolwiek.

To coś zupełnie innego.

To nie są dane wywiadowcze.

To nie ma nic wspólnego z ICAO Annex 17 ani z prawem UE.

3. „Katalog przestępstw jest zgodny z dyrektywami PNR i antyterrorystyczną” – no nie

Dyrektywy unijne dotyczą terroryzmu i poważnej przestępczości.

A polski katalog obejmuje:

• pomalowanie zabytku,

• błędne użycie słowa „bank”,

• uchybienia w NIP w dokumentach,

• część drobnych wykroczeń gospodarczych,

• przypadki nie mające żadnego związku z lotnictwem.

Komisja dostała zapewnienie, że katalog jest „ściśle powiązany” z dyrektywami.

Nie jest.

4. „System poprawia bezpieczeństwo” – tymczasem obchodzi go każdy zagraniczny przewoźnik

To mój ulubiony absurd:

• polski pilot może być „wykluczony” za to, że ma status podejrzanego,

• i traci pracę w polskim przewoźniku,

• po czym idzie do niemieckiego, irlandzkiego lub austriackiego przewoźnika,

• bo tam nie ma takiego przepisu,

• i wraca do pracy w Polsce – tylko dla innej linii.

A jego dawną pracę przejmuje pilot, który w Polsce nigdy nie przeszedł rozbudowanego polskiego sprawdzenia – bo jest obywatelem innego państwa.

Jeśli to jest „zwiększenie bezpieczeństwa”, to ja jestem długim pasem startowym na Babicach.

---

🎯 Sedno sprawy

Polska stworzyła represyjny, pozbawiony kontroli i bezapelacyjny mechanizm, który:

• nie ma odpowiednika w UE,

• nie odpowiada standardom Annexu 17,

• narusza zasadę domniemania niewinności,

• niszczy karierę za samą wzmiankę o postępowaniu,

• i wprowadza chaos na rynku pracy.

A do Komisji Europejskiej płyną informacje, które ten obraz sztucznie wygładzają.

---

📨 Moja odpowiedź do Komisji Europejskiej

Poniżej publikuję pełną treść odpowiedzi, którą przesłałem do DG MOVE

Możecie sami ocenić, jak bardzo rozmija się to z narracją, którą z Polski otrzymują unijne instytucje:

---

v:* {behavior:url(#default#VML);}
o:* {behavior:url(#default#VML);}
w:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}

Normal
0

21

false
false
false

PL
X-NONE
X-NONE

MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:Standardowy;
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-priority:99;
mso-style-parent:””;
mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;
mso-para-margin:0cm;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:10.0pt;
font-family:”Times New Roman”,serif;}

Dziękuję
za pismo z dnia 27 listopada 2025 r. dotyczące mojej skargi CPLT(2025)00905.
Poniżej przedstawiam moją odpowiedź.
Dla przejrzystości załączam również wersję angielską.

---

1. Kluczowy problem pozostaje nierozwiązany: brak
jakiegokolwiek środka odwoławczego

Pismo
Komisji prawidłowo opisuje cel sprawdzenia przeszłości wynikający z
rozporządzenia 300/2008 i Załącznika 17 ICAO.
Niestety, nie odnosi się do najważniejszej kwestii:

⚠️ W Polsce
osoba, która „nie przejdzie” sprawdzenia przeszłości, nie ma absolutnie żadnego
środka prawnego.

Z
informacji przekazanych przez ULC wynika, że:

• wynik sprawdzenia trafia wyłącznie do pracodawcy,
• nie wydaje się żadnej decyzji,
• nie podaje się uzasadnienia,
• osoba może jedynie „złożyć nowy wniosek”.

Jednak:

Złożenie nowego wniosku nie jest odwołaniem.

W
Polsce:

• nie wydaje się decyzji administracyjnej,
• nie przysługuje odwołanie do żadnego sądu,
• nie ma prawa do wysłuchania,
• nie ma prawa poznania zarzutów,
• nie ma procedury umożliwiającej naprawienie błędu lub
  złożenie wyjaśnień.

ULC
i Straż Graniczna działają – zgodnie z art. 7 Konstytucji – wyłącznie w
granicach upoważnienia ustawowego.
Skoro ustawa nie przewiduje trybu odwoławczego, to żadna instytucja nie
może go „dorobić”.

Stwierdzenie,
że „osoba może złożyć nowy wniosek”, jest więc nieprawdziwe i nie
znajduje podstawy prawnej.

---

2. Nadużycie pojęcia „dane wywiadowcze”

W
piśmie Komisji zasugerowano, że polski mechanizm może korzystać z „danych
wywiadowczych” w rozumieniu pkt 11.1.3 lit. d rozporządzenia 2015/1998.
Interpretacja ta nie odpowiada treści ustawy.

Art. 189e Prawa lotniczego w ogóle nie wspomina o
danych wywiadowczych.

Jedyną
podstawą negatywnego wyniku jest:

• „powzięcie wiadomości o aktualnie prowadzonym
  postępowaniu karnym”,
  lub
• informacja o skazaniu.

Nie
są to „dane wywiadowcze” w rozumieniu przepisów unijnych.

Co oznaczają „dane wywiadowcze” (w prawie UE/ICAO):

• informacje uzyskane przez służby wywiadowcze lub
  bezpieczeństwa,
• zweryfikowane analitycznie,
• dotyczące realnych zagrożeń (terroryzm, zorganizowana
  przestępczość).

Czym „dane wywiadowcze” NIE są:

• informacją, że wszczęto postępowanie karne,
• niezweryfikowanym donosem,
• anonimową informacją,
• plotką sąsiedzką lub z miejsca pracy,
• surową notatką policyjną,
• samym statusem podejrzanego lub oskarżonego.

Zrównanie
„danych wywiadowczych” z informacją o tym, że toczy się postępowanie karne,
jest błędem i nadinterpretacją.

---

3. Niezgodność informacji ULC z faktami – katalog
przestępstw

Komisja
wskazała, że polski katalog przestępstw jest „ściśle powiązany” z dyrektywą PNR
i dyrektywą antyterrorystyczną.
To nieprawda.

W
katalogu znajdują się liczne czyny zupełnie niezwiązane z ochroną lotnictwa,
m.in.:

• uszkodzenie lub pomalowanie zabytku,
• drobne uchybienia podatkowe lub księgowe,
• nieuprawnione użycie słowa „bank”,
• część wykroczeń administracyjnych.

Nie
mają one żadnego związku z ryzykiem w sektorze lotnictwa cywilnego.

---

4. Poważna niespójność systemowa: brak jednolitości w
UE

System
polski prowadzi do następującej sytuacji:

• zagraniczni przewoźnicy posiadający bazy w Polsce
  stosują własne krajowe procedury,
• ich pracownicy nie przechodzą procedury z art.
  189e,
• wiele państw UE nie stosuje dyskwalifikacji na
  podstawie samego faktu prowadzenia postępowania.

W
efekcie:

• polski pilot wykluczony z powodu „statusu procesowego”
  może zatrudnić się u przewoźnika zagranicznego i nadal pracować w Polsce,
• polskie stanowisko może zająć cudzoziemiec, którego
  państwo nie udziela takich informacji Polsce.

Takie
rozwiązanie nie zwiększa bezpieczeństwa – wprost przeciwnie: podważa je.

---

5. Uprzejma prośba

Z
uwagi na powyższe proszę Komisję o:

1. ponowne rozważenie decyzji o zamknięciu sprawy,
2. przeprowadzenie merytorycznej oceny zgodności art. 189e
   z prawem UE i Kartą,
3. ocenę braku środka odwoławczego,
4. ocenę nadmiernie szerokiego katalogu przestępstw,
5. ocenę braku proporcjonalności i braku analizy ryzyka.

Pozostaję
do dyspozycji Komisji.

Z
poważaniem

---

✈️ Podsumowanie

Ten przepis nie ma nic wspólnego z realną ochroną lotnictwa.

Ma natomiast bardzo dużo wspólnego z:

• automatyzmem,

• brakiem proporcjonalności,

• brakiem jakiejkolwiek kontroli,

• i nieuczciwym przedstawianiem sprawy organom unijnym.

Zamierzam ten temat kontynuować – bo dopóki w Polsce nie wprowadzi się:

• prawa do odwołania,

• jawnych kryteriów,

• prawdziwej oceny ryzyka,

• i zgodności z unijnymi standardami,

dopóty ten przepis będzie szkodził ludziom, a nie poprawiał bezpieczeństwo lotnictwa.

A jeśli Komisja nie otrzymuje rzetelnych informacji z Polski – ktoś musi je dostarczyć za nią.