Polskie prawo lotnicze: system zaprojektowany do nadużyć?

W
Polsce nie trzeba łapówek, by lotnictwo cywilne stało się polem do
korupcji. Wystarczy, że przepisy zawierają sformułowania typu „Prezes może…”, nie określają terminów ani obowiązku wydania decyzji. W ten sposób urzędnicy zyskują legalne narzędzia do blokowania konkurencji, faworyzowania wybranych firm lub paraliżowania karier – wszystko bez odpowiedzialności.

1. „Prezes może” – czyli furtka do arbitralnych decyzji

W Prawie lotniczym dziesiątki przepisów zaczynają się od słów „Prezes Urzędu może…”, ale nie precyzują:

• kiedy ma podjąć decyzję,

• na jakich zasadach,

• dlaczego może odmówić.

Przykłady:

• Art. 50 ust. 1: „Prezes może zezwolić na lot statku bez ważnego świadectwa zdatności…” – ale nie musi.

• Art. 56 ust. 4: „Prezes może uznać zezwolenie za wygasłe…” – ale nie ma obowiązku.

Efekt? Pełna uznaniowość. Urzędnik decyduje nie na podstawie prawa, lecz własnego „widzimisię”.

2. Brak decyzji = brak praw. Mechanizm „Odmowy Przez Zwłokę” (OPZ)

W polskim systemie prawnym obowiązuje niebezpieczna zasada: jeśli przepis wyraźnie nie stanowi, że dana czynność musi zakończyć się decyzją administracyjną,
urząd uważa, że może działać w prawnej próżni. Przykładowo, Prawo Lotnicze nie
wspomina wprost o obowiązku wydania decyzji administracyjnej dla certyfikatu egzaminatora, wpisu biegłości językowej itd.. – co ULC
interpretuje jako przyzwolenie na:

✔️ Wieczną zwłokę

• Brak terminu = sprawy mogą „wisieć” latami

• Formalnie postępowanie „trwa”, choć dokumenty leżą w szufladzie

✔️ Fikcyjne kontakty

• „Dzwoniliśmy” (brak logów w systemie)

• „Wysłaliśmy maila” (który „zaginął” w cyberprzestrzeni)

• „Doręczyliśmy pismo” (choć petent nigdy go nie otrzymał)

Skutek:

• Firmy tracą szanse rynkowe przez celową zwłokę.

• Osoby ubiegające się o niektóre „uprawnienie” czekają latami.

• Nie wiadomo, kto blokuje sprawę i dlaczego.

3. Procedury certyfikacyjne: korupcja w białych rękawiczkach

Rozporządzenie z 2020 r. o certyfikacji zawiera przepisy, które umożliwiają manipulacje:

• Brak terminów – urząd może przeciągać proces bez konsekwencji.

• § 15: „Prezes może uzgodnić z wnioskodawcą nowy termin” – ale nie ma kryteriów, kiedy to robić.

• § 16: Brak obowiązku niezwłocznego działania nawet po spełnieniu wymagań.

Dlaczego to problem?

• Urząd może faworyzować wybrane firmy, szybko załatwiając ich sprawy.

• Inni czekają miesiącami na każdy krok.

• Sądy i NIK nie mogą tego skutecznie kontrolować.

4. Komisje egzaminacyjne: relikt przeszłości czy narzędzie kontroli?

Art. 99 Prawa lotniczego utrzymuje komisje egzaminacyjną, choć:

• Egzaminy teoretyczne są komputerowe, a praktyczne prowadzą niezależni egzaminatorzy.

• W UE nie ma takich komisji – egzaminatorzy są odseparowani od urzędów.

Po co więc komisje w Polsce?

• To narzędzie do kontroli, kto zostanie dopuszczony do zawodu.

• Prezes ULC dowolnie wybiera członków, tworząc zamknięte kręgi powiązań.

5. Jak naprawić system? Konkretne rozwiązania

1. Likwidacja uznaniowości

   • Zamiana „Prezes może” na „Prezes jest zobowiązany” tam, gdzie to możliwe.

2. Obowiązkowe terminy

   • Maksymalnie 30 dni na wstępną ocenę, 60 dni na decyzję.

3. Jawność

   • Publikacja listy pełnomocników Prezesa i ich kompetencji.

4. Likwidacja komisji egzaminacyjnej (Art. 99)

   • Egzaminy w ręce niezależnych egzaminatorów , szkolonych w ośrodkach szkolenia, jak w UE. ULC ma ich tylko nadzorować.

5. Kontrola nadużyć

   • Możliwość skargi do sądu już na etapie zwłoki etapu. 

Podsumowanie: Dlaczego to ważne?

Obecny system:
✔️ Narusza zasadę równości – faworyzuje „swoich”.
✔️ Hamuje rynek lotniczy– firmy zależne od kaprysów urzędników.
✔️ Naraża Polskę na zarzuty o łamanie standardów UE.

Potrzebna jest reforma – nie po to, by utrudniać pracę urzędnikom, ale by chronić obywateli przed nadużyciami.

Disclaimer: Większość pracowników ULC to uczciwi fachowcy. To wadliwy system wystawia ich na podejrzenia.

Nie zapomnij również, zerknąć od czasu do czasu na konto na facebook.com/avialawpl 😏