Tani nalot PIC w FAA i EASA: Dwie filozofie budowania godzin i konsekwencje ich mylenia

Tani nalot to nie tylko niska cena godziny lotu. To również możliwość zdobywania doświadczenia i godzin PIC bez konieczności płacenia za każdą z nich z własnej kieszeni, na przykład przy okazji zrzutów skoczków spadochronowych, holowania szybowców czy wykonywania innych operacji lotniczych. Istnieją jednak jeszcze dwie kwestie, które chciałbym omówić: różnice między przepisami FAA i EASA dotyczącymi zaliczania czasu lotu jako PIC oraz możliwości wykorzystania tych godzin do spełnienia wymagań związanych z uzyskiwaniem licencji i uprawnień. W obu systemach pojęcie PIC występuje, ale nie zawsze oznacza to samo. Pomylenie tych zasad może sprawić, że pozornie tanio zdobyte godziny okażą się znacznie mniej przydatne, niż pilot zakładał.

Jednym z najczęściej dyskutowanych tematów wśród pilotów dążących do licencji zawodowej jest optymalizacja kosztów nalotu dowódczego (PIC). Zarówno w systemie amerykańskim (FAA), jak i europejskim (EASA) istnieją legalne metody na obniżenie wydatków, jednak wynikają one z zupełnie odmiennych filozofii prawnych.

Mieszanie tych dwóch porządków może prowadzić do poważnych komplikacji przy weryfikacji dokumentów przez nadzór lotniczy.

1. System FAA (USA): Safety Pilot i ścisły Holding Out

W przepisach FAR (14 CFR) granica między lataniem prywatnym a komercyjnym przewozem jest rysowana niezwykle grubo. Doktryna Holding Out zabrania pilotom prywatnym jakiegokolwiek publicznego oferowania lotów czy szukania pasażerów na zrzutkę (np. w social mediach) – FAA uznaje to za nielegalny przewóz (Common Carriage). Podział kosztów (cost sharing) jest dopuszczalny wyłącznie przy wspólnym celu podróży (common purpose) i w kręgu znajomych.

W zamian FAA daje pilotom bardzo elastyczne narzędzie: instytucję Safety Pilota (FAR 61.51 w zw. z FAR 91.109).

• Gdy jeden pilot leci w goglach ograniczających widoczność (simulated instrument), drugi pełni funkcję wymaganego przepisami obserwatora (Safety Pilot).
• W efekcie obaj piloci legalnie logują czas jako PIC w tym samym locie – jeden jako pilot sterujący, drugi jako niezbędny członek załogi. Koszt samolotu dzieli się na pół.

2. System EASA (Europa): Jeden dowódca i otwarty Cost Sharing

Agencja EASA przyjęła w rozporządzeniach Part-FCL oraz NCO.GEN.103 zupełnie inne zasady:

• Brak symultanicznego PIC: W lotnictwie ogólnym na samolotach z załogą jednoosobową nie ma możliwości, aby dwóch pilotów jednocześnie logowało czas jako PIC. Dowódca jest zawsze jeden. Czas spędzony na prawym fotelu w charakterze „obserwatora” czy drugiego pilota w locie GA jest z punktu widzenia EASA czasem nieoperacyjnym (nie podlega wpisowi jako PIC).
• Oficjalny Cost Sharing: W zamian EASA wprost dopuszcza publiczne ogłaszanie lotów (np. przez platformy typu Wingly). Pilot może podzielić bezpośrednie koszty paliwa i opłat z maksymalnie 5 pasażerami z sieci, o ile sam pokrywa swoją proporcjonalną część i nie czerpie z lotu żadnego zysku.

3. Podsumowanie zestawienia: FAA vs EASA

Cecha / Obszar	System FAA (USA)	System EASA (Europa)
Główne narzędzie cięcia kosztów	Podział kosztów z drugim pilotem (Safety Pilot)	Podział kosztów z pasażerami (Cost Sharing)
Dwuosobowy PIC w GA	TAK (pod warunkiem simulated instrument / gogle)	NIE (w jednozałogowym GA dowódca jest tylko jeden)
Publiczne ogłaszanie lotów / zrzutki	ZAKAZANE (naruszenie doktryny Holding Out)	DOZWOLONE (NCO.GEN.103, np. Wingly, max 6 osób)
Wspólny cel podróży (Common Purpose)	Wymagany przy podziale kosztów z pasażerami	Niewymagany

4. Skutki prawno-formalne mylenia systemów

Różnice te przestają być tylko teorią w momentach przenoszenia nawyków między nadzorami lub przy konwersji uprawnień:

• Zakwestionowanie nalotu w EASA (np. przez ULC): Godziny wylatane w USA jako Safety Pilot nie spełniają europejskiej definicji czasu PIC (Part-FCL). W przypadku weryfikacji logbooka (np. przy składaniu wniosku o CPL czy ATPL), nadzór lub ośrodek szkolenia (ATO) wykluczy te godziny z wymaganego limitu. Skutek? Konieczność dokupienia i wylatania brakujących godzin w Europie. Tyle że żeby to wychwycić, nadzór musiałby zajrzeć do logbooka drugiego pilota z tego samego lotu w USA. 🙂 Nie zmienia to jednak faktu, że wykazując te godziny jako PIC na potrzeby EASA, składamy nieprawdziwe oświadczenie o nalocie.
• Postępowanie w FAA: Przeniesienie europejskiego nawyku publicznego szukania pasażerów na zrzutkę (np. postem na FB) na teren USA stanowi naruszenie zasad Holding Out. Dla FAA to podstawa do wszczęcia postępowania o wykonywanie przewozu bez certyfikatu AOC.

Podsumowanie

Budując nalot, trzeba zawsze stosować rygor rynkowy i logbookowy właściwy dla nadzoru, przed którym będziemy legitymować się wylatanymi godzinami. Czas wylatany na skróty według niewłaściwych przepisów ostatecznie okazuje się najdroższym nalotem w karierze.