### Wznawianie uprawnień lotniczych (IR, klasa, typ)

Wznowienie wygasłego IR oraz uprawnienia na klasę lub typ

Podstawę prawną stanowi rozporządzenie Komisji (UE) nr 1178/2011, w szczególności przepisy FCL.625 dotyczące IR oraz FCL.740 dotyczące uprawnień na klasę i typ statku powietrznego.

Kiedy stosuje się wznowienie?

Ze wznowieniem mamy do czynienia wtedy, gdy okres ważności uprawnienia już upłynął, a pilot chce ponownie korzystać z wynikających z niego przywilejów. Nie jest to zatem przedłużenie ważności dokonywane przed jej upływem, lecz procedura dotycząca uprawnienia wygasłego.

W praktyce procedura obejmuje ocenę aktualnego poziomu umiejętności pilota, ewentualne szkolenie odświeżające oraz kontrolę umiejętności, czyli proficiency check.

Wznowienie IR

W przypadku wygasłego IR pilot musi najpierw przejść ocenę służącą ustaleniu, czy potrzebne jest szkolenie odświeżające. Ocenę przeprowadza ATO, a w przypadkach objętych systemem EBT także odpowiednio zatwierdzony operator EBT.

Przy ocenie bierze się pod uwagę przede wszystkim:

– dotychczasowe doświadczenie pilota,
– czas, jaki upłynął od ostatniego korzystania z IR,
– złożoność statku powietrznego,
– posiadanie i bieżące wykorzystywanie innych podobnych uprawnień,
– w razie potrzeby wynik lotu lub sesji oceniającej.

Jeżeli ATO uzna, że szkolenie jest potrzebne, powinno określić jego indywidualny zakres, tak aby pilot osiągnął poziom wymagany do zaliczenia kontroli umiejętności.

Szkolenie odświeżające nie zawsze musi jednak obejmować faktyczne loty lub zajęcia. AMC do FCL.625(c) pozwala ATO stwierdzić, że pilot posiada już wymagany poziom umiejętności i szkolenie nie jest konieczne. W takim przypadku ATO powinno wystawić dokument zawierający odpowiednie uzasadnienie tej decyzji.

Po dokonaniu oceny i ukończeniu ewentualnego szkolenia pilot przystępuje do kontroli umiejętności z egzaminatorem. Dopiero jej zaliczenie pozwala na wznowienie IR.

Jeżeli IR nie zostało przedłużone ani wznowione w ciągu ostatnich siedmiu lat, pilot musi ponownie zdać egzamin z wiedzy teoretycznej oraz egzamin praktyczny w zakresie IR. Nie chodzi więc jedynie o długie wygaśnięcie wpisu, lecz o brak przedłużenia lub wznowienia IR w poprzedzającym okresie siedmiu lat.

Wznowienie uprawnienia na klasę lub typ

Procedura wznowienia uprawnienia na klasę lub typ jest podobna. Najpierw należy ocenić, czy pilot wymaga szkolenia odświeżającego. Jeżeli szkolenie okaże się konieczne, ustala się jego zakres i przeprowadza je przed kontrolą umiejętności.

Na końcu pilot musi zaliczyć proficiency check zgodnie z dodatkiem 9 do Part-FCL.

Różnica w stosunku do IR polega przede wszystkim na tym, że ocena i szkolenie nie zawsze muszą odbywać się w ATO.

W przypadku uprawnienia na samoloty jednosilnikowe tłokowe bez wysokich osiągów, czyli między innymi SEP(L), albo na TMG ocenę można przeprowadzić:

– w ATO,
– w DTO,
– u instruktora działającego indywidualnie, jeżeli uprawnienie wygasło nie więcej niż trzy lata wcześniej.

Jeżeli SEP(L) lub TMG wygasło ponad trzy lata temu, nie można już przeprowadzić tej procedury wyłącznie z indywidualnym instruktorem. Nadal można natomiast skorzystać z ATO albo DTO.

W przypadku MEP, uprawnień na typ oraz innych uprawnień niewymienionych w szczególnych odstępstwach procedurę przeprowadza zasadniczo ATO. Przepisy przewidują również odrębne możliwości dla odpowiednio zatwierdzonych operatorów EBT.

Czy szkolenie zawsze jest obowiązkowe?

Nie. Obowiązkowa jest ocena potrzeby szkolenia, ale jej wynikiem może być stwierdzenie, że pilot posiada już wymagany poziom umiejętności.

ATO, DTO albo uprawniony instruktor mogą uznać, że szkolenie odświeżające nie jest konieczne. Powinni wówczas wystawić zaświadczenie albo inny wymagany dokument, zawierający uzasadnienie tej decyzji.

Podstawą odstąpienia od szkolenia mogą być między innymi:

– krótki czas od wygaśnięcia uprawnienia,
– duże doświadczenie pilota,
– intensywne korzystanie z uprawnienia przed jego wygaśnięciem,
– posiadanie aktualnego i wykorzystywanego uprawnienia na podobną klasę lub typ,
– bieżąca praktyka na innych statkach powietrznych,
– pozytywny wynik przeprowadzonej oceny praktycznej.

Przykładowo posiadanie aktualnego i wykorzystywanego uprawnienia SET może mieć znaczenie przy ocenie potrzeb szkoleniowych pilota wznawiającego SEP(L). Nie daje ono jednak automatycznego zwolnienia. Decyzja musi wynikać z indywidualnej oceny konkretnego pilota.

Jak ustala się zakres szkolenia?

Jeżeli szkolenie jest potrzebne, jego zakres powinien być dostosowany do rzeczywistych braków pilota. Przepisy nie ustanawiają jednego obowiązkowego pakietu godzin dla każdego przypadku wznowienia.

Potrzeby szkoleniowe można ustalić na podstawie analizy dokumentacji i doświadczenia pilota albo poprzez lot lub sesję oceniającą z instruktorem. Lot oceniający może być przydatny, ale nie stanowi jedynej dopuszczalnej metody.

ATO, DTO lub instruktor mogą również od razu określić program szkolenia na podstawie:

– czasu od wygaśnięcia uprawnienia,
– całkowitego i niedawnego doświadczenia pilota,
– rodzaju statku powietrznego,
– posiadanych aktualnych uprawnień,
– zakresu wcześniejszej praktyki.

Odpowiedzialność za tę ocenę ponosi podmiot albo instruktor, który ją przeprowadza. Organ nadzoru nie powinien zastępować ATO, DTO lub instruktora w indywidualnej ocenie poziomu pilota. Może natomiast kontrolować prawidłowość procedur, dokumentacji i działania systemu szkolenia.

Wiele ośrodków nadal automatycznie wymaga lotu oceniającego. Czasami wynika to z przyzwyczajenia do wcześniejszej praktyki, czasami z wewnętrznych procedur, a czasami zwyczajnie z rachunku ekonomicznego. Nie oznacza to jednak, że lot oceniający jest w każdym przypadku wymagany przez przepisy. AMC wyraźnie dopuszcza ustalenie potrzeb szkoleniowych na podstawie indywidualnej oceny oraz całkowite odstąpienie od szkolenia, jeżeli pilot posiada już wymagany poziom umiejętności.

Gdzie najlepiej wznowić SEP(L)?

Licencja PPL(A) nie jest „licencją na SEP”. Stanowi podstawę do korzystania z przywilejów wynikających z wpisanych do niej uprawnień. SEP(L) jest odrębnym uprawnieniem na klasę, posiadającym własny okres ważności i własne wymagania dotyczące przedłużenia lub wznowienia.

Wznowienie dotyczy więc konkretnego uprawnienia SEP(L), a nie całej licencji PPL(A).

W przypadku SEP(L), które wygasło ponad trzy lata temu, rozsądnym rozwiązaniem jest wybór ATO posiadającego odpowiedni zatwierdzony zakres szkolenia albo DTO uprawnionego na podstawie swojej deklaracji i programu szkolenia do prowadzenia szkolenia na SEP(L).

Przepisy unijne dopuszczają w tym zakresie znaczną elastyczność. Polskie realia pokazują jednak, że czasami warto wybrać rozwiązanie możliwie odporne na późniejsze, twórcze interpretacje organu. Lepiej prawidłowo udokumentować ocenę i ewentualne szkolenie, niż później tłumaczyć, dlaczego zastosowano dokładnie to, na co pozwalają przepisy.

Koszty wznowienia

Wznowienie uprawnienia odbywa się na koszt pilota. Cena może się znacznie różnić w zależności od sposobu przeprowadzenia oceny, zakresu wymaganego szkolenia, rodzaju statku powietrznego i stawek konkretnego ośrodka.

W jednym ośrodku pilot może otrzymać rozsądną ocenę swojej rzeczywistej sytuacji. W innym może zostać skierowany na z góry ustalony pakiet szkolenia, niezależnie od doświadczenia i czasu, jaki upłynął od wygaśnięcia uprawnienia.

Celem nie powinno być jednak wyłącznie znalezienie najtańszej oferty. Należy wybrać rozwiązanie odpowiadające rzeczywistemu doświadczeniu pilota, przygotowujące go do kontroli umiejętności i pozwalające bezpiecznie wrócić do wykonywania lotów.

Każdą standardową procedurę wznowienia kończy kontrola umiejętności przeprowadzana przez egzaminatora. Dopiero jej zaliczenie umożliwia wznowienie uprawnienia i ponowne korzystanie z jego przywilejów.

Nie zapomnijcie również od czasu do czasu zajrzeć na facebook.com/avialawpl. 😏